Các bạn thử nhìn quanh nhà một chút xem. Cái thìa, cái nồi, tờ giấy bạc gói xôi, vỏ lon nước ngọt, cả cái thân máy bay khổng lồ ngoài sân bay — rất nhiều thứ trong số đó làm bằng một kim loại nhẹ tênh, màu trắng bạc, tên là nhôm.
Nhôm rẻ và quen đến mức chẳng ai để ý. Vậy mà anh sẽ kể cho các bạn một bí mật khó tin: chỉ hơn trăm năm trước thôi, nhôm còn quý hơn cả vàng. Thật đấy!
Bữa tiệc của nhà vua
Ngày ấy, ở nước Pháp có một ông vua tên là Napoléon Đệ Tam. Ông hay mở những bữa tiệc linh đình, khách khứa toàn là vua chúa, công tước, những người quyền quý nhất châu Âu.
Ở bữa tiệc ấy có một chuyện lạ. Những vị khách bình thường được ăn bằng thìa, dĩa bằng vàng, bằng bạc — nghe đã thấy sang rồi. Nhưng những vị khách mà nhà vua quý nhất, trọng nhất, thì lại được dùng thìa dĩa bằng... nhôm.
Nghe tới đây chắc các bạn phì cười: ăn bằng thìa nhôm mà cũng gọi là quý à? Ở thời nay thì đúng là buồn cười thật. Nhưng thời đó, được nhà vua cho ăn bằng thìa nhôm là một vinh dự cực lớn — lớn hơn cả được ăn bằng vàng! Vì lúc ấy trên cả thế giới, nhôm hiếm đến mức người ta gần như không làm ra nổi.
Không chỉ vua Pháp đâu. Bên Mỹ, khi người ta xây một cái tháp đá thật cao để tưởng nhớ vị tổng thống đầu tiên, họ muốn đặt lên đỉnh tháp một thứ thật quý giá. Họ chọn gì? Một chóp nhọn bằng nhôm, nặng chừng gần ba cân. Trước khi đưa lên đỉnh, cái chóp nhôm ấy còn được đem trưng trong tiệm kim hoàn sang trọng nhất để mọi người xếp hàng vào ngắm, y như ngắm một viên kim cương!
Điều kỳ lạ nhất
Nhưng đây mới là chỗ kỳ lạ nhất của câu chuyện, các bạn nghe kỹ nhé.
Nhôm không hề hiếm. Ngược lại là khác: nhôm là kim loại nhiều nhất trong lớp đất đá của Trái Đất. Dưới chân các bạn lúc này, trong đất, trong đá, trong đất sét nặn tò he — nhôm ở khắp mọi nơi, nhiều vô kể.
Vậy tại sao nó lại quý hơn vàng?
Là vì nhôm rất "bám dính". Nó không bao giờ chịu nằm riêng một mình, mà cứ ôm chặt lấy các chất khác trong đá, dính đến mức người ta không tài nào tách nó ra được. Nhôm giống như một kho báu bị nhốt sau một cánh cửa mà cả thế giới chưa ai tìm ra chìa khoá. Nhìn thấy đấy, biết là có đấy, mà lấy ra không nổi. Thế nên chút xíu nhôm hiếm hoi tách được mới đắt kinh khủng.
Hai chàng trai và chiếc chìa khoá
Rồi vào năm 1886 — cách đây chưa lâu đâu — một điều tuyệt vời xảy ra.
Có hai chàng trai trẻ, cùng hai mươi hai tuổi, ở hai đất nước cách nhau cả một đại dương mà chẳng hề quen biết nhau. Một người tên Charles Hall, ở nước Mỹ. Một người tên Paul Héroult, ở nước Pháp. Cả hai đều mê mẩn một câu hỏi: làm sao mở được "cánh cửa" nhốt nhôm kia?
Và các bạn có tin được không — trong cùng một năm, hai người, ở hai nơi, đã cùng tìm ra một chiếc chìa khoá giống hệt nhau: dùng dòng điện để tách nhôm ra khỏi đá. Điện chạy qua, và nhôm — thứ báu vật bị nhốt bao đời — cuối cùng cũng bước ra ngoài.
Kể từ ngày đó, người ta làm ra nhôm dễ ơi là dễ, nhiều ơi là nhiều. Cái kim loại từng quý hơn vàng bỗng rẻ đến mức ai cũng mua được. Chỉ ít lâu sau, những chiếc thìa nhôm — thứ mà một ông vua từng dành riêng cho khách quý — đã nằm trong bếp của mọi nhà.
Điều cái thìa nhôm muốn nói
Vậy đấy, các bạn nhỏ. Lần tới cầm cái thìa nhôm hay bóc tờ giấy bạc, các bạn hãy mỉm cười một chút, và nhớ rằng: thứ nhẹ tênh trong tay mình đây, ngày xưa từng là niềm mơ ước của cả các ông vua.
Câu chuyện này giấu một điều thật hay: giá trị của một vật không phải là mãi mãi. Cái làm nhôm từ báu vật thành đồ dùng hằng ngày không phải phép thuật, mà là một cách làm mới do con người nghĩ ra. Trí óc con người có thể biến điều không thể thành có thể — và mỗi lần như thế, thế giới lại dễ sống hơn một chút cho tất cả mọi người.
Biết đâu, kho báu bị nhốt tiếp theo đang chờ chính một bạn nhỏ nào đó tìm ra chìa khoá. Ngủ ngon nhé, và mơ những giấc mơ thật lớn!