Các bạn nhỏ ơi, ở giữa thủ đô Hà Nội có một cái hồ rất đẹp, nước xanh biếc, tên là Hồ Gươm. Các bạn có bao giờ thắc mắc: sao lại là "hồ Gươm" nhỉ? Chẳng lẽ trong hồ có một thanh gươm thật à? Ngồi ngoan, mình kể cho nghe câu chuyện từ ngày xưa, xưa lắm.
Giặc tới, lòng dân buồn lo
Hồi ấy, giặc Minh từ phương Bắc tràn sang, chiếm đất nước ta. Chúng bắt dân mình làm khổ sai, cướp thóc lúa, đốt nhà cửa. Ai ai cũng buồn lo.
Ở vùng Lam Sơn có một người tên là Lê Lợi. Ông thương dân lắm, bèn tập hợp những người khoẻ mạnh, dựng cờ khởi nghĩa để đánh đuổi giặc. Nhưng buổi đầu, quân của ông còn ít, vũ khí lại thô sơ, đánh mãi mà chưa thắng được.
Ông trời hình như cũng thương người ngay. Và điều kỳ lạ sắp xảy ra rồi đây.
Lưỡi gươm dưới nước, chuôi gươm trên rừng
Trong vùng có một người đánh cá tên là Lê Thận. Một đêm, anh thả lưới xuống sông. Kéo lên — chỉ thấy một thanh sắt dài. Anh nhăn mặt, quăng nó đi. Thả lưới lần nữa, kéo lên — lại đúng thanh sắt ấy! Lần thứ ba cũng thế.
Anh Thận lấy làm lạ, đưa thanh sắt lại gần ngọn lửa mà xem. Ồ! Hoá ra đó là một lưỡi gươm sáng loáng, trên có khắc hai chữ "Thuận Thiên" — nghĩa là thuận theo ý trời. Anh Thận mang lưỡi gươm về cất kỹ.
Về sau, anh Thận đi theo nghĩa quân Lam Sơn. Một hôm, Lê Lợi ghé nhà anh, thấy lưỡi gươm trong góc bỗng sáng rực lên. Ai cũng ngạc nhiên.
Rồi có lần Lê Lợi chạy giặc, đi ngang một khu rừng, ông thấy trên ngọn cây đa có ánh sáng lạ. Trèo lên xem, ông tìm được một cái chuôi gươm nạm ngọc rất đẹp. Ông chợt nhớ tới lưỡi gươm của anh Thận.
Về tới nơi, ông đem lưỡi gươm và chuôi gươm lắp thử vào nhau. Vừa khít! Đúng là một thanh gươm quý, trời đất chia làm hai nơi để trao vào tay người xứng đáng.
Thanh gươm thần đánh tan giặc
Từ ngày có gươm thần, nghĩa quân Lam Sơn như hổ mọc thêm cánh. Lê Lợi cầm gươm ra trận, quân sĩ ai cũng phấn chấn, đánh đâu thắng đó. Giặc Minh khiếp sợ, hết trận này đến trận khác thua tan tác.
Cứ thế, đánh ròng rã nhiều năm, cuối cùng nghĩa quân quét sạch giặc, giành lại giang sơn. Đất nước sạch bóng quân thù, nhân dân được sống yên vui. Lê Lợi lên làm vua, mọi người gọi ông là vua Lê Thái Tổ.
Rùa Vàng đòi lại gươm
Một năm sau, khi đất nước đã thanh bình, vua Lê Lợi đi thuyền dạo chơi trên một hồ nước xanh biếc trong kinh thành.
Thuyền ra đến giữa hồ, bỗng một con Rùa Vàng to lớn nổi lên khỏi mặt nước. Rùa nói bằng tiếng người:
"Xin bệ hạ hoàn lại gươm thần cho Đức Long Quân!"
À, thì ra thanh gươm ấy là của Long Quân — vị thần dưới nước — cho mượn để đánh giặc. Nay giặc tan rồi, thần đòi lại. Vua Lê Lợi hiểu ngay. Ông rút thanh gươm bên mình, nâng bằng hai tay, trân trọng trao ra.
Rùa Vàng há miệng đớp lấy thanh gươm, rồi từ từ lặn xuống. Người ta còn kịp thấy thanh gươm và con rùa lấp lánh dưới làn nước sâu, rồi mất hẳn.
Từ đó, hồ ấy được gọi là Hồ Gươm, hay Hồ Hoàn Kiếm — "hoàn kiếm" nghĩa là trả lại gươm. Cái tên còn mãi đến tận bây giờ.
Điều thanh gươm nhắn lại
Các bạn nhỏ ơi, câu chuyện này có một điều thật đẹp. Thanh gươm thần được trao cho Lê Lợi khi đất nước cần, để bảo vệ dân lành. Đến khi hết giặc, ông không giữ lấy làm của riêng, mà vui vẻ trả lại.
Vay thì trả, mượn thì hoàn — đó là điều tử tế mà ai cũng nên nhớ, dù là mượn một thanh gươm thần hay chỉ là mượn cây bút chì của bạn ngồi bên cạnh.
Thôi, khuya rồi. Các bạn nhắm mắt lại, tưởng tượng mặt hồ xanh lấp lánh dưới ánh trăng nhé. Ngủ ngon, mơ một giấc thật đẹp!