Các bạn nhỏ nhìn thử con số này nhé: 0. Tròn xoe, xinh xắn, bé nào cũng biết viết.
Vậy mà anh kể cho các bạn nghe điều này chắc các bạn sẽ há hốc miệng: ngày xưa, con số 0 nhỏ bé này từng bị người ta sợ hãi, thậm chí có cả một thành phố ra lệnh cấm không được dùng nó. Sao lại thế được nhỉ? Mình cùng đi tìm nhé.
Ngày xưa, không hề có số 0
Các bạn tin không: đã có một thời rất dài, loài người biết đếm mà chẳng có số 0 nào cả.
Cũng phải thôi. Nếu anh hỏi "trong túi con có mấy viên kẹo?", và trong túi có ba viên, các bạn nói "ba". Nhưng nếu túi rỗng không, các bạn sẽ nói gì? Chắc là "con chẳng có viên nào cả!" — chứ ai lại đi nói "con có số không viên kẹo" bao giờ.
Người xưa nghĩ y như vậy. Với họ, số là để đếm những thứ đang có: một con bò, hai cái nồi, ba đứa con. Còn "không có gì" thì đâu phải một thứ để đếm? Thế nên suốt hàng nghìn năm, chẳng ai thấy cần đặt ra một con số cho sự trống rỗng.
Ấn Độ và con số của sự trống rỗng
Rồi ở một đất nước xa xôi tên là Ấn Độ, có những người thông thái nghĩ khác.
Họ bảo: "Cái sự 'không có gì' này cũng quan trọng lắm chứ! Nó cũng đáng có một con số riêng." Và họ đặt ra một dấu tròn tròn để chỉ chỗ trống, chỉ không có gì — đó chính là số 0 đầu tiên trên đời.
Có một nhà thông thái Ấn Độ, sống cách đây gần một nghìn bốn trăm năm, còn viết hẳn ra những quy tắc cho số 0: lấy một số trừ đi chính nó thì còn lại 0; một số cộng thêm 0 thì vẫn y như cũ. Lần đầu tiên, sự trống rỗng được mời vào thế giới các con số, đường hoàng như mọi con số khác.
Phép màu của con số 0
Nhưng đây mới là điều tuyệt vời nhất, các bạn nghe kỹ nhé. Số 0 không chỉ để chỉ "không có gì" đâu. Nó còn có một phép màu.
Các bạn thử nghĩ xem: mình có các số 1, 2, 3... đến 9. Hết rồi. Vậy làm sao viết được số lớn hơn 9? Nhờ số 0 đấy! Ta viết số 1, rồi đặt một số 0 bên phải — thành 10 (mười). Thêm một số 0 nữa — thành 100 (một trăm). Thêm nữa — 1000 (một nghìn)!
Số 0 giống như một người giữ chỗ tài ba. Nó đứng vào đúng vị trí để nói: "Ở hàng này không có gì, nhưng nhờ có tôi đứng đây, con số 1 bên cạnh mới được nhảy lên thành mười, thành trăm." Không có số 0, ta chẳng thể nào viết gọn được những số thật lớn. Con số bé nhất, tưởng như vô dụng nhất, hoá ra lại khiến cả cách đếm của loài người mạnh lên gấp bội.
Vì sao người ta từng sợ số 0
Thế tại sao lại có người sợ nó? Chuyện là khi số 0 theo chân các nhà buôn vượt biển sang tới châu Âu, nhiều người ở đó chưa từng thấy nó bao giờ. Cái gì lạ quá thì người ta hay ngờ vực.
Họ thấy số 0 kỳ bí — một con số mà lại là "không có gì", nghe cứ như trò ảo thuật. Có người còn sợ kẻ gian dùng nó để sửa trộm sổ sách: thêm một số 0 vào sau, tiền một đồng bỗng thành mười đồng! Thế là một thành phố lớn thời ấy từng ra hẳn lệnh cấm dùng số 0.
Nhưng một điều hay thì không cấm mãi được. Số 0 tiện lợi quá, kỳ diệu quá. Chẳng bao lâu ai cũng phải dùng nó. Ngày nay, không có số 0 thì máy tính, tàu vũ trụ, cả cái điện thoại trong nhà mình — chẳng thứ nào chạy nổi.
Điều số 0 muốn nói
Vậy đấy, các bạn nhỏ. Con số 0 tròn xoe từng bị chê là vô dụng, bị sợ hãi, bị cấm đoán — cuối cùng lại trở thành một trong những phát minh vĩ đại nhất của loài người.
Câu chuyện của nó giấu một điều thật đẹp: đôi khi thứ trông có vẻ "chẳng là gì" lại quan trọng vô cùng.
Nên các bạn ơi, đừng bao giờ thấy mình nhỏ bé mà buồn nhé. Số 0 còn nhỏ hơn tất cả, vậy mà nó nâng cả những con số khác lên cao. Khuya rồi, nhắm mắt lại và mơ một giấc thật tròn đầy như số 0 nhé — ngủ ngon, các bạn nhỏ.