Trong một rừng tre bên Nhật Bản, trời đã nhá nhem tối. Một ông lão đốn tre đang sửa soạn về nhà thì bỗng khựng lại. Giữa những thân tre xanh sẫm, có một cây tre đang phát sáng. Sáng dịu, vàng ấm, như có ai giấu một ngọn đèn nhỏ bên trong.
Ông lão rón rén lại gần. Các bạn nhỏ thử đoán xem, trong ống tre ấy có gì?
Bé gái bằng bàn tay
Ông lão run run chẻ ống tre ra. Bên trong, nằm gọn trong lòng ống, là một bé gái tí xíu, chỉ nhỉnh hơn bàn tay ông một chút, đang ngủ say, gương mặt sáng bừng như ánh trăng.
Ông mừng quá, khum hai tay nâng bé lên, đi một mạch về nhà.
"Bà ơi, bà ra mà xem!"
Hai vợ chồng già không có con, nay bỗng dưng có một đứa bé. Họ đặt bé vào cái giỏ tre lót bông thật mềm, chăm bẵm như báu vật.
Từ hôm ấy, chuyện lạ cứ nối nhau. Mỗi lần ông lão vào rừng, hễ chẻ một ống tre là lại thấy vàng ở trong. Nhà nghèo bỗng đủ ăn đủ mặc.
Còn cô bé thì lớn nhanh như thổi. Chỉ ba tháng, cô đã thành một thiếu nữ, tóc dài, da sáng. Ông bà đặt tên cho cô là Kaguya, nghĩa là nàng công chúa toả sáng.
Mà cô sáng thật, các bạn ạ. Buổi tối trong nhà chẳng cần thắp đèn. Chỉ cần Kaguya ngồi đó là căn nhà ấm lên một thứ ánh sáng dịu dàng.
Năm chàng công tử và năm đề bài
Tiếng đồn bay xa. Từ khắp nơi, các chàng công tử kéo tới xin cưới Kaguya. Có người đứng ngoài hàng rào cả đêm. Có người ngày nào cũng tới, mưa cũng tới.
Cuối cùng còn lại năm chàng kiên trì nhất. Ông lão thương họ, khẽ bàn với con gái nuôi:
"Con chọn lấy một người đi con."
Kaguya lắc đầu nhẹ. Rồi cô nghĩ ra một cách. Cô mời năm chàng vào, và ra cho mỗi người một đề bài.
"Chàng hãy tìm cho tôi cái bát ngọc của Đức Phật."
"Chàng hãy tìm cành cây bằng ngọc trên hòn đảo thần giữa biển."
"Chàng hãy mang về tấm áo dệt bằng lông chuột lửa, ném vào lửa mà không cháy."
"Chàng hãy tìm viên ngọc long lanh trên cổ con rồng."
"Còn chàng, hãy mang về chiếc vỏ ốc thần mà chim én giấu trong tổ."
Các bạn nghe mà thấy khó chưa? Đúng rồi, cả năm đề bài đều là những thứ không ai tìm nổi trên đời.
Có chàng đi mãi rồi bỏ cuộc. Có chàng thuê thợ làm giả một cành ngọc, nhưng người thợ tới đòi tiền công ngay trước mặt Kaguya, thế là lộ hết. Có chàng mua nhầm một tấm áo thường, ném vào lửa thì cháy đùng đùng. Có chàng ra khơi tìm rồng, gặp bão, sợ quá quay về. Có chàng trèo lên xà nhà tìm tổ chim én, ngã lăn xuống đất.
Chẳng ai làm được cả. Vì Kaguya, thật ra, không định lấy chồng.
Nàng nhìn trăng và khóc
Chuyện đến tai nhà vua. Vua đích thân tới, và cũng đem lòng quý mến Kaguya. Nhưng cô vẫn từ chối, chỉ xin được ở lại với cha mẹ nuôi.
Rồi mùa hè năm ấy, ông bà lão nhận ra một điều lạ. Cứ đến đêm, Kaguya lại ra hiên ngồi, ngước nhìn mặt trăng, và lặng lẽ khóc.
"Con làm sao thế?" — ông lão hỏi, lo lắng.
Kaguya cúi đầu rất lâu. Rồi cô nói, giọng nhỏ như gió:
"Cha ơi, con không phải người ở đây. Con là người của Mặt Trăng. Đến rằm tháng Tám này, người trên ấy sẽ xuống đón con về."
Ông lão sững người. Bà lão ôm chầm lấy cô mà khóc.
"Cha mẹ không cho con đi đâu cả!"
Đêm rằm tháng Tám
Nhà vua nghe tin, liền cho hai nghìn quân lính tới canh quanh nhà. Người đứng trên mái. Người đứng kín ngoài sân. Cung tên giương sẵn, ai cũng quả quyết sẽ giữ Kaguya lại bằng được.
Đêm rằm tháng Tám, trăng lên tròn vành vạnh. Rồi từ trên trời, một luồng sáng rực rỡ hạ xuống, sáng hơn cả ban ngày. Lạ thay, ánh sáng ấy chạm tới đâu, tay chân quân lính mềm nhũn tới đó. Không ai giương nổi cung. Không ai bước nổi một bước.
Những người của Mặt Trăng bước xuống, lặng lẽ đứng đợi bên hiên.
Kaguya quay lại nhìn cha mẹ nuôi lần cuối. Cô đưa cho họ một tấm áo và một lá thư, rồi nói:
"Con ở đây chỉ được ngần ấy thời gian thôi. Nhưng cha mẹ ơi, quãng thời gian ấy là điều đẹp nhất con từng có. Con sẽ nhớ mãi."
Rồi luồng sáng đưa cô lên, nhẹ như một chiếc lá. Trăng vẫn tròn. Sân vẫn đầy người. Chỉ là Kaguya không còn ở đó nữa.
Điều nàng để lại
Ông bà lão buồn lắm, các bạn ạ. Nhưng khi mở lá thư ra, họ đọc thấy những lời Kaguya viết: cảm ơn cha mẹ đã nhặt con lên từ một ống tre, đã nuôi con, đã thương con như con ruột.
Và từ đó, cứ mỗi đêm trăng sáng, hai ông bà lại ra hiên ngồi. Không phải để buồn đâu. Mà vì họ biết, trên vầng trăng kia có một người đang nhìn xuống mái nhà nhỏ của mình.
Câu chuyện này hơi buồn một chút, đúng không các bạn? Nhưng nó cũng dịu dàng lắm. Có những người chỉ đi qua đời mình một quãng thôi, mà quãng ấy đủ để thương nhau thật lòng và nhớ nhau thật lâu.
Nên tối nay, nếu ngoài cửa sổ có trăng, các bạn thử ngước lên nhìn một chút nhé. Biết đâu nàng Kaguya đang mỉm cười ở trên ấy.
Thôi, khuya rồi. Nhắm mắt lại, kéo chăn lên, và để ánh trăng đưa các bạn vào giấc ngủ. Ngủ ngon nhé!