Các bạn nhỏ ơi, tối nay mình đi tới một cái ao. Ao ở cuối vườn một trang trại, nước lặng như gương, quanh bờ mọc đầy lá ngưu bàng to bè bè, xanh mướt.
Trong bụi lá ấy có một cái ổ. Và trong ổ có một mẹ vịt đang ấp trứng.
Quả trứng nở muộn
Mẹ vịt ấp mãi, ấp mãi. Rồi một buổi sáng, tách, tách, tách — những quả trứng lần lượt nứt ra. Từng chú vịt con lông vàng ươm chui ra, kêu chíp chíp, ngơ ngác nhìn trời xanh.
Mẹ vịt đếm đàn con, sung sướng lắm. Nhưng còn một quả trứng nằm im. Quả ấy to hơn hẳn những quả kia, vỏ hơi xám.
Mẹ vịt kiên nhẫn ấp thêm. Và cuối cùng nó cũng nứt.
Chú vịt chui ra từ quả trứng ấy... chẳng giống ai cả. Chú to hơn các anh chị. Lông chú xám xịt, chẳng vàng ươm. Cổ chú dài nghêu, chân chú lều khều, bước đi thì loạng choạng.
Cả sân trại nhìn chú. Một chị vịt bĩu mỏ:
"Ô kìa, con này sao trông lạ thế?"
Mẹ vịt vội che con lại:
"Nó chỉ nở muộn hơn thôi. Rồi nó cũng bơi giỏi như các anh chị nó."
Và đúng thật. Khi cả đàn xuống ao, chú vịt xám bơi rất khoẻ, rẽ nước băng băng, chẳng thua ai. Nhưng lũ vịt trong sân vẫn nhìn chú bằng ánh mắt là lạ.
Ngày không vui ở sân trại
Từ hôm ấy, ở sân trại, chú vịt xám hay bị trêu.
Con thì huých chú một cái khi chú đi qua. Con thì nói to cho chú nghe thấy: "Sao lại có con vịt xấu xí thế nhỉ." Ngay cả mấy anh chị em ruột của chú cũng quay đi, không cho chú chơi cùng.
Chú vịt xám không hiểu. Chú có làm gì sai đâu?
Chú thử rúc vào cánh mẹ, thử bơi thật giỏi, thử im lặng thật ngoan. Nhưng cái nhìn của mọi người vẫn thế.
Các bạn nhỏ thử nghĩ xem: nếu là các bạn, các bạn sẽ thấy trong lòng thế nào?
Một buổi chiều, chú vịt xám lặng lẽ chui qua hàng rào, đi khỏi sân trại. Chú nghĩ, có lẽ ở một nơi khác, sẽ có ai đó thấy chú bình thường.
Đi qua một mùa đông
Chú đi qua cánh đồng lúa mì. Chú đi qua đầm lầy có lũ vịt trời bay rào rào. Chú xin ở nhờ nhà một bà cụ, nơi có một con mèo biết gừ và một con gà mái biết đẻ trứng. Hai bạn ấy hỏi chú:
"Cậu có biết gừ không?"
"Không."
"Cậu có biết đẻ trứng không?"
"Không."
"Vậy thì cậu chẳng biết làm gì cả."
Chú vịt xám ngồi im. Rồi chú lại đi tiếp, ra bờ hồ, vì chú nhớ nước lắm.
Một chiều mùa thu, trời đỏ rực, chú ngẩng lên và nhìn thấy một điều chú chưa từng thấy: một đàn chim lớn màu trắng muốt, cổ dài và mềm, bay ngang qua trời, kêu lên những tiếng vang thật xa.
Chú không biết đó là chim gì. Chú chỉ thấy tim mình đập rộn lên, thấy thương thương, nhớ nhớ, chẳng hiểu vì sao. Chú ngước theo mãi cho tới khi đàn chim khuất hẳn.
Rồi mùa đông tới. Trời lạnh buốt. Mặt hồ đóng băng dần. Chú vịt xám phải bơi vòng vòng suốt đêm để giữ cho chỗ nước quanh mình khỏi đông cứng lại.
Đó là một mùa đông rất dài, và chú chỉ có một mình.
Buổi sáng mùa xuân
Nhưng mùa đông nào rồi cũng qua, các bạn ạ.
Một buổi sáng, chú thấy nắng ấm chạm lên lưng mình. Băng tan. Cỏ nhú lên xanh rờn. Cây táo bên hồ nở hoa trắng, thơm dịu.
Chú vịt xám vươn đôi cánh ra — và ngạc nhiên quá, đôi cánh của chú giờ rộng ơi là rộng, khoẻ ơi là khoẻ. Chú chỉ vỗ nhẹ mà người đã nhấc bổng lên khỏi mặt nước.
Chú bay tới một cái hồ lớn. Và ở đó, chú lại thấy ba con chim trắng muốt ngày nào, đang lượn trên mặt nước.
Chú vừa mừng vừa sợ. Chú nghĩ: "Mình xấu xí thế này, chắc các bạn ấy lại đuổi mình đi thôi. Nhưng thà thế, còn hơn mùa đông một mình."
Chú bơi lại gần, cúi đầu xuống, chờ bị mắng.
Và khi cúi xuống, chú nhìn thấy bóng mình in trên mặt nước trong veo.
Trong nước không có con vịt xám nào cả. Trong nước là một con thiên nga — cổ cao, lông trắng như tuyết, đẹp lộng lẫy.
Chú sững người. Hoá ra chú chưa bao giờ là một con vịt xấu xí. Chú chỉ là một con thiên nga còn bé, lớn lên nhầm giữa một đàn vịt.
Ba con thiên nga kia bơi tới, cúi đầu chào chú. Bọn trẻ con trên bờ reo lên:
"Nhìn kìa! Có một bạn thiên nga mới, đẹp nhất đấy!"
Chú rúc mỏ vào cánh, ngượng nghịu và hạnh phúc. Chú không hề kiêu. Chú chỉ khẽ nghĩ: mình đâu có dám mơ tới ngày vui thế này, hồi còn là chú vịt bị chê xấu.
Điều mặt nước đã nói
Các bạn nhỏ ơi, chú vịt con ấy có thay đổi gì đâu. Suốt bao nhiêu ngày, chú vẫn là chú thôi. Cái thay đổi chỉ là: cuối cùng chú đã nhìn đúng chính mình.
Có những bạn lớn chậm hơn một chút, khác các bạn khác một chút, chưa hợp với chỗ mình đang đứng một chút. Không sao cả. Khác không có nghĩa là kém. Chỉ là mình chưa tới đúng cái hồ của mình thôi.
Câu chuyện này là của ông Hans Christian Andersen, một nhà văn người Đan Mạch. Hồi bé ông cũng bị bạn bè chê, nên ông hiểu chú vịt con lắm.
Thôi, khuya rồi. Các bạn nhắm mắt lại, tưởng tượng mặt hồ mùa xuân thật êm, và một đôi cánh trắng đang khẽ mở ra. Ngủ ngon nhé!